Szukaj

Tak Czerwone Gitary oszukały komunistyczną cenzurę. Legendarny utwór to hołd dla Żołnierzy Wyklętych [wideo]

01-03-2019 23:11
Biały krzyż Fot. Beatlemarek / You Tube / YouTube
Podziel się

W 1968 roku powstał „Biały Krzyż”, do dzisiaj jeden z najpiękniejszych i najbardziej poruszających utworów poświęconym bohaterom walki o niepodległą Polskę. „Czerwone Gitary” uczyniły z piosenki wielki przebój, omijając komunistyczną cenzurę.

Inspiracją do powstania utworu była rodzinna historia. Krzysztof Klenczon skomponował „Biały krzyż”, aby upamiętnić swego ojca, Czesława Klenczona, żołnierza Armii Krajowej, który po wojnie walczył w antykomunistycznym podziemiu niepodległościowym. W 1945 r. został zatrzymany przez UB, potem przez 11 lat ukrywał się. Do rodziny powrócił jesienią 1956 roku. Siostra gitarzysty opowiada, że „ojciec po powrocie do domu zamykał się z synem w pokoju i całą noc opowiadał – jakby chciał nadrobić w ten sposób lata rozłąki”.

Koniecznie przeczytaj: Polska triathlonistka próbowała zanurkować w śniegu. Coś jednak poszło nie tak... [wideo]

Czytaj też: Producent Super Ruchacza wypuszcza na rynek energetyk o nazwie Żołnierze Wyklęci

„Biały Krzyż” powstał w 1968 roku, gdy komunistyczna cenzura zaczęła dopuszczać do głównego nurtu wątki partyzanckie.

Autorem słów jest Janusz Kondratowicz. Inspiracją dla autora był napotkany w zakopiańskim lesie biały brzozowy krzyż bez tabliczki – taki, jaki stawiano na grobach Żołnierzy Wyklętych. „Biały krzyż” opowiada o bohaterach poległych w walce, pochowanych w bezimiennych mogiłach. Ponieważ w tekście nie ma wskazanej przynależności organizacyjnej poległych, z jednej strony utwór zyskał ponadczasowy, uniwersalny charakter, a z drugiej pozwolił obejść cenzurę.

Piosenka stała się tak popularna, że festiwalu w Opolu w 1969 roku zdobyła nagrodę Ministra Kultury i Sztuki.

„Czerwone Gitary” wykonywały „Biały krzyż” przy niemal całkowicie zgaszonych światłach. Przy wybrzmiewających ostatnich akordach utworu z mroku wyłaniał się Klenczon, który kładł na scenie bukiet kwiatów.

Czerwone Gitary „Biały Krzyż”

słowa: Janusz Kondratowicz

muzyka: Krzysztof Klenczon

 

Gdy zapłonął nagle świat,

Bezdrożami szli

Przez śpiący las.

Równym rytmem młodych serc

Niespokojne dni

Odmierzał czas.

 

Gdzieś pozostał ognisk dym,

Dróg przebytych kurz,

Cień siwej mgły …

Tylko w polu biały krzyż

Nie pamięta już,

Kto pod nim śpi …

 

Jak myśl sprzed lat,

Jak wspomnień ślad

Wraca dziś

Pamięć o tych, których nie ma.

 

Żegnał ich wieczorny mrok,

Gdy ruszali w bój,

Gdy cichła pieśń.

Szli, by walczyć o twój dom

Wśród zielonych pól –

O nowy dzień.

 

Jak myśl sprzed lat,

Jak wspomnień ślad

Wraca dziś

Pamięć o tych, których nie ma.

 

Bo nie wszystkim pomógł los

Wrócić z leśnych dróg,

Gdy kwitły bzy.

W szczerym polu biały krzyż

Nie pamięta już,

Kto pod nim śpi

 

W szczerym polu biały krzyż

Nie pamięta już,

Kto pod nim śpi …

Warto przeczytać: Cejrowski: „Żołnierze Wyklęci zwalczali zjawiska takie jak KOD”

Podziel się