Szukaj

Oko Moskwy (Duga) - tajemnicza konstrukcja „rosyjskiego dzięcioła”

Okres zimnej wojny napędzał wyścig zbrojeniowy i technologiczny, zarówno po wschodniej, jak i zachodniej stronie żelaznej kurtyny. Wiele rozwiązań technicznych stosowanych niegdyś przez Sowietów do dziś jest owianych tajemnicą, a na temat innych powstała niezliczona ilość mitów i legend. Część konstrukcji nadal budzi podziw ze względu na ich skalę i rozmach.

Podziel się
Komentarze0
Zespół anten radaru pozahoryzontalnego Duga pod Czarnobylem na Ukrainie Fot. Corsairoz / Wikimedia / CC BY-SA 4.0 Zobacz całą galerię »
+3  slajdy

Czym jest „Oko Moskwy"?

Jedną z takich konstrukcji, na temat której narosło wiele legend, jest ogromna instalacja zespołu anten w rejonie dawnej elektrowni atomowej w Czarnobylu na terenie Ukrainy oraz w pobliżu rosyjskiego miasta Komsomolsk nad Amurem. Zespół anten wraz z infrastrukturą niezbędną do jego obsługi wchodził w skład radzieckiego strategicznego radaru pozahoryzantolnego Duga, zwanego „Okiem Moskwy”.

RŁU-1 - gdyż tak oznaczony był kompleks radarowy Duga-1 w rejonie Czarnobyla - składał się z części nadawczej i odbiorczej. Część nadawcza znajdowała się na północy-wschód od elektrowni (dokładne współrzędne to 51°18′19.06″N 30°03′57.35″E), gdzie dla obsługującego stację nadawczą personelu specjalnie wybudowano zamknięte miasteczko Lubecz-1. Konstrukcja zespołu anten jest do dziś widoczna na zdjęciach satelitarnych. Część odbiorcza położona była na południe od elektrowni z odchyleniem na zachód (51°38′15.98″N 30°42′10.41″E). Obsługą części odbiorczej zajmowała się personel składający się z około 1 tys. osób. Na potrzeby załogi i ich rodzin wybudowano drugie zamknięte miasto - Czarnobyl-2.

RŁU-2 - kompleks położony w okolicach rosyjskiego miasta Komsomolsk nad Amurem również składał się z części nadawczej i odbiorczej. Część nadawcza znajdowała się około 30 kilometrów na południowy-wschód od miasta (50°23′07.98″N 137°19′41.87″E), a część odbiorcza około 43 kilometry na północ (50°53′34.66″N 136°50′12.38″E).

Legendy na temat „Oka Moskwy”

Na temat olbrzymich konstrukcji narosło wiele legend. Jedną z nich była krążąca informacja, że instalacja służy do kontrolowania umysłów ludzi. Jeszcze inna mówiła, że ogromna budowla służy do wpływania na pogodę.

Według jednej z teorii spiskowych to właśnie „Oko Moskwy” przyczyniło się do wybuchu w elektrowni atomowej w Czarnobylu, gdyż wiązka elektromagnetyczna wygenerowana przez urządzenie mogła zakłócić pracę elektrowni. Kolejna teoria mówi, że katastrofa została upozorowana, aby pozbyć się ze strefy Czarnobyla ludności, która za bardzo interesowała się wielkimi konstrukcjami anten.

Spekulowano także, że obiekt mógł służyć do zakłócania łączności na całym świecie lub do komunikacji z przenoszącymi rakiety batalistyczne radzieckimi okrętami podwodnymi.

Do dziś jednak nie ma żadnych oficjalnych informacji na temat działania obiektów i ich przeznaczenia. Rosja nigdy nie przyznała się do monumentalnej konstrukcji w rejonie Czarnobyla. Zarówno Rosja, jak i Ukraina czy Białoruś nigdy nie wydały żadnego oficjalnego stanowiska na temat obiektu, który dziś niszczeje.

Uważa się również, że lokalizacja Duga-1 została dobrze przemyślana przez Sowietów. Dzięki budowie systemu radarowego w pobliżu elektrowni atomowej w Czarnobylu zyskano sposób na zasilenie wymagającej ogromnej mocy instalacji. Inną kwestią była ochrona radaru przez... elektrownię atomową. Uważano, że żaden kraj nie zaryzykuje zniszczenia obiektu za pomocą rakiet dalekiego zasięgu, gdyż ten znajduje się zbyt blisko elektrowni atomowej. W tamtym czasie broń tego typu nie była sterowana tak precyzyjnie jak dziś i przypadkowe trafienie elektrowni atomowej mogło przynieść katastrofalne skutki.

Odgłosy „rosyjskiego dzięcioła”

„Rosyjski dzięcioł” - bo tak przez radioamatorów został nazwany słyszany na częstotliwości 15MHz sygnał, generowany był przez sowiecki radar, który przypominał stukanie dzięcioła. Wspomniany sygnał można usłyszeć na nagraniu poniżej:

Szacuje się, że moc wiązki generowanej przez radar wynosiła co najmniej 10 MW EIRP. Sygnał zakłócał transmisje innych nadajników i był bardzo dobrze słyszalny w Europie.

Duga - radziecki pozahoryzantolny radar wczesnego ostrzegania

Pierwsze, eksperymentalne instalacje radaru pozahoryzantolnego powstały w okolicy Mikołajowa w południowej części Ukrainy. W 1964 roku za pomocą pierwszej eksperymentalnej konstrukcji radaru wykryto start własnej rakiety z kosmodromu Bajkonur oddalonego o 2500 kilometrów. Druga eksperymentalna instalacja powstała w 1970 roku w miejsce poprzedniej konstrukcji.

W 1969 roku podjęto decyzję o budowie w rejonie Czarnobyla systemu radarowego Duga-1, który miał stanowić zachodnią część systemu radarowego Duga. Kompleks został uruchomiony w lipcu 1976 roku i obejmował swoim zasięgiem terytorium północno-wchodniej części Stanów Zjednoczonych.

30 czerwca 1982 roku uruchomiono wschodnią część systemu radarowego Duga (Duga-2). Węzeł ten o oznaczeniu RŁU-2 znajdował się w rejonie rosyjskiego miasta Komsomolsk nad Amurem w Kraju Chabarowskim. Wiązka jego sygnału obejmowała obszar Stanów Zjednoczonych i Alaski od strony północno-zachodniej.

26 kwietnia 1986 roku podjęto decyzję o czasowym wyłączeniu radaru Duga-1 z powodu katastrofy elektrowni jądrowej w Czarnobylu, aby podwyższone promieniowanie nie uszkodziło elektroniki systemu. W 1988 roku z powodu utrzymującego się wysokiego promieniowania postanowiono o całkowitym zamknięciu kompleksu.

Również decyzją ministra obrony został zamknięty obiekt Duga-2 rejonie Komsomolska nad Amurem.

W 1998 roku władze Ukrainy zdecydowały o wyburzeniu kompleksu w rejonie Mikołajowa, który zakończył pracę już w 1995 roku.

„Oko Moskwy” znów nadaje?

We wrześniu 2014 roku polskie media obiegła informacja, że „rosyjski dzięcioł” znów nadaje. Źródłem rewelacji mieli być pracownicy Podziemnego Miasta na Wyspie Wolin, będącego częścią Muzeum Obrony Wybrzeża w Świnoujściu, którzy na częstotliwości 15MHz mieli odebrać charakterystyczny dla radaru Duga dźwięk stukania. Podejrzewa się jednak, że słyszany odgłos to sygnał innego współczesnego systemu radarowego o nazwie Woroneż, którego część jest zlokalizowana między innymi w Obwodzie Kaliningradzkim i swoim zasięgiem obejmuję Europę.

Od autora

Artykuł został opracowany na podstawie nieoficjalnych źródeł. Oficjalne źródła mówią bardzo niewiele na ten temat. Brakuje też oficjalnego stanowiska Rosji, Ukrainy czy Białorusi na temat opisanych konstrukcji. „Oko Moskwy” może więc pozostać jeszcze przez długi czas jedną z nierozwiązanych tajemnic czasów zimnej wojny.

Przejdź do galerii »

Komentarze do: Oko Moskwy (Duga) - tajemnicza konstrukcja „rosyjskiego dzięcioła”